pogodamimowszystko

PLAC MARIANA RAPACKIEGO



Naroże placu po drugiej stronie ma Archiwum Państwowe (nr 4). Stanowi zatem poważny budynek Miejskiej Komunalnej Kasy Oszczędności, wzniesiony tuż przed atakiem kampanii w 1939 r. i usprawniony w 1941 r. Po prawych pozycjach adaptacyjnych w 1959 r. przeniesiono tutaj z Ratusza Staromiejskiego archiwalne zbiory miejskie, upaństwowione w 1951 r. Archiwum Toruńskie układa nie tylko produkty połączone z najdawniejszą historią centrum oraz podłóg północnych dawnej Rzeczypospolitej, lecz również dokumentację dotyczącą czasów nowszych. Mimo trudności lokalowych Archiwum Państwowe przynależy do najistotniejszych instytucji naukowo-badawczych w Toruniu.

PLAC TEATRALNY
Określę własną zawdzięcza leżącemu na nim z 1904 r. budynkowi Teatru Miejskiego (nr 1). Wystawiony na stanowisku dawnej fosy staromiejskiej secesyjny budynek był działaniem najgłośniejszych dopiero w Europie budowniczych teatrów, wiedeńskich architektów Ferdynanda Fellnera (1847-1916) i Hermana Helmera (1849-1919). W 1909 r. przed przejściem do teatru ustawiono posągi Melpomeny (muzy tragedii, z mieczem w dłoniach) oraz Terpsychory (muzy tanu i harmonie, wyobrażonej z lirą i plektronem), dłuta Ernesta Hertera (1846-1917). Zakończone w latach 1941-1942 prace modernizacyjne złagodziły secesyjne części budynku, jednak wbrew to uznawany stanowi on dzisiaj do najświeższych tego fasonu przedmiotów w Polsce.
Przewidziany na 800 miejsc zamek stanowił aż do brzegu rządów pruskich wyłącznie siedzibą niemieckiego teatru regularnego oraz właśnie z 1920 r. służył ludności polskiej. Do września 1939 r. zrobiło się w nim aż 701 premier, a oprócz aktorów panujących tu ciepło nie zabrakło najgłośniejszych powodzeń w Polsce. Od 1960 r. teatr nosi imię Wilama Horzycy (1889-1959), wybitnego reżysera i przeciwnika, jaki w latach 1945-1948 stanowił jego starym. Od 1959 r. sprawują się w Toruniu coroczne Festiwale Teatrów Polski Północnej, oraz z trzech lat i Międzynarodowe Przeglądy Teatralne "Związek".
W sąsiedztwu ustawia się obszerny gmach (nr 2) wzniesiony w 1931 r. przez Franciszka Krzywdę-Polkowskiego dla Urzędu Wojewódzkiego, a w 1933 r. umieszczono tu Dyrekcję PKP z Gdańska. Po kampanii w obiektu włączało się Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, i z 1975 r. opanował go Tytuł Wojewódzki. Lewe skrzydło gmachu poruszane jest ale przez Zakład Przygody oraz Archiwistyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Hotel "Polonia" (nr 5), zwany do 1920 "Thomer Hof nastąpił na wstępu lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia, w analogicznym otoczeniu rozebranej krótko przedtem średniowiecznej Bramy Chełmińskiej.